Grotduiken in de Dordogne, de regio Le Lot

(april en mei 2005)

Eind april trokken we met een zeer selecte groep me een nieuwe auto naar de Dordogne in zuid Frankrijk: Ferry van Dorst, Paul Meeuwisse, Corne Bolders en Jim Malinka. Onze bus heette heel toepasselijk DiveDiveDive........ Nu eens niet op zoek naar wrakken, maar voor een verdergaande ontdekking van een paar onderwatergelegen grotten in de Dordogne. Onder de bezielende leiding van de IANTD instructeurs José de Veer en Eric Wouters hebben we ons laten meevoeren in de grotduikopleidingen van de IANTD. Al met al een leuke en ook leerzame ervaring voor mannen die over het algemeen alleen maar voor "oud ijzer" gaan. Typerend is bijvoorbeeld de plaats waar je te water gaat. Als je altijd gewend bent van boord te springen met dubbel 12 en stages dan is dit een heel ander verhaal. Vaak "in the middle of no-where" met je spullen lopen zeulen totdat je bij een onooglijke poel komt waarvan je je vertwijfeld afvraagt... “waar leidt dat heen en moet ik daarin???”. En dan, als je eenmaal onderwater bent en door de stoffige grotingang bent gekomen, gaat er een nieuwe wereld voor je open. Duiken in "kraan zuiver water" met zicht tot zover je lamp het maar kan belichten. Grillige gangen, geen enkele begroeiing, pikdonker, nauwelijks leven en vooral diepe, intens diepe rust met alleen het geluid van bubbles....

De 480 km lange Lot is een zijrivier van de Garonne en slingert zich door het werkelijk idyllische landschap van de Dordogne. Een paar bekende grotduikstekken wil ik hier wel noemen, echter niet zonder waarschuwing vooraf: ga daar nooit maar dan ook nooit zonder begeleiding duiken.

St Sauveur, “een grot die toegankelijk is via een onooglijk bergmeertje………….”

“This system is only a couple of miles from the Cabouy system, off the D673. Follow a rough track, just wide enough for one vehicle, to an open space large enough to park a couple of cars. The St Sauveur cave is in the large pool about 50m away. The entrance to the cave is in the center of the pool, at a depth of 15m. A line runs from the surface, into the cave itself, along the right hand wall. The floor slopes steeply down, through a short cavern zone, to a restriction at 24m. This is just wide enough form one diver at a time, but makes a good point for staging decompression bottles, if these are being used. The floor of the cavern zone is mainly gravel and sand, and stirs up quickly, although it settles fairly quickly in the slight outflow.  Once through the restriction, the cave opens up into a large passage, with a rock floor and generally excellent visibility of 15-20m. The passage continues to slope fairly steeply, and a depth of 40m is reached after a penetration of about 150m. After this point the slope shallows out, continuing down to a depth of 60m, at which point the cave starts to level out, with a maximum depth of 74m. The passage, measuring roughly 6m by 5m, twists and winds, at an average depth of 65m for about 300m, when it starts to rise slowly. There is an airbell shortly after this, but further penetration is possible without rising to air, to a large chamber approximately 30m across, with a maximum depth of 90m.”

Ressel: “een eind de rivier opzwemmen en dan plop naar beneden……..”

“On the River Cele, near the village of Marcilhac. Take the D83 through Marcilhac, heading East. Approximately a mile past the village, on the right hand side of the road, you can pull over, near a small mud and gravel path leading down to the river. There is a small sign asking cave divers not to litter the area.... The path leads down to a small level area of mud and grass. This is where you can kit up and enter the river. Fin upstream (this can be hard work if the river is flowing strongly) about 60-80m. Tied to a tree on the left bank (looking upstream) is a line, which leads down to the entrance to the Ressel, set into the side of the river at about 6m. It can be seen easily due to the contrast between the clear cave water, and the muddy river water. This system is very big, and suitable for both Trimix, Full Cave, and Intro to Cave levels. The first 350m of the cave is a fairly easy, and shallow dive, and a good introduction to the Dordogne caves. The passage is large, approximately 6m wide by 5 high, at an average depth of 12m. After about 170m, the passage forks. The left passage continues on at roughly the same depth, but is slightly smaller than the main entrance tunnel. It dips deeper, ending at a large shaft. The right hand passage goes deeper, about 30m, and meets up with the shallower passage at the start of the shaft. This shaft drops down steeply to the '440 corner' - so called as it is 400m from the entrance, at a depth of 40m. There is a little flow, not enough to impede progress in, but enough to make a welcome difference on exit. Visibility is generally good, unless bad weather has allowed river water to flow into the cave. This will deposit silt in the cavern zone, which will stir up easily and make exits unpleasant. Most of the time, this is not the case, and it's fairly difficult to destroy the visibility”.

Fontaine del Truffe: “ een grot voor slankies………….”

“The entrance to the Truffe is in a small pool by the side of the road, clearly visible as long as no one has been in to stir it up. As with most of the caves here, the line starts in open water. The line starts on the right hand side of the cave. Entrance is through a tight restriction on the left hand side of the cave, best entered backwards. This leads into a small chamber, just large enough to turn round in. A second, slightly larger, restriction leads into the main passageway. This passageway is just rock - no silt or sand, and good visibility. This part of the cave, to the first airbell (roughly a 10 minute swim), is very twisty, both side to side and up and down - reminiscent of the first part of Little River, but much shallower - 15m is the deepest, with a lot of it at 6m. The airbell usually has water in, unless there's been a very dry spell, and can be swam through into the second sump. This part of the cave is very much 'single file.' The passage is in the shape of an inverted triangle, just wide enough for a diver to pass through. This leads eventually to the second airbell. Unless water levels are particularly high, swimming through this is not possible. Normally the dive would have to be turned here, although it may occasionally be possible to climb up into the airbell, and along into the third sump. “

 Landenouse: “”een putgrot ……...”

 “Een stuw, een watervalletje, een put, een steile trap omlaag…….. De grotingang is een smalle spleet in de bodem van de put. Als je door de spleet afzakt zie je een grindbodem met grote keien die langzaam in de duisternis afdaalt. Het eerste stukje is een beetje kruipwerk dus voorzichtig zijn met je hoofd en de flessen, maar als je daar eenmaal doorheen bent wordt de grot mooi ruim en openbaart zich de schoonheid van de grot.”

Ik zei het al: ga nooit zomaar een grotduik doen, volg eerst een goede cursus. Om een beeld daravan te vormen volgt hieronder een kort verslag van de IANTD Cavern - en Intro-to-cave cursus zelf.

“Allereerst een theoriesessie over de verschillende soorten grotten het ontstaan en de kenmerken van iedere soort grot. Ook de verschillende grotformaties (stalactieten, stalagmieten, kolommen, helectieten, enz) kwamen aan bod: boeiend die achtergronden. Maar vervolgens de andere kant van het verhaal: het duiken in grotten brengt risico’s met zich mee waar je jezelf goed van bewust moet zijn zodat je tijdens de voorbereiding van de duik zoveel mogelijk risico’s probeert te ondervangen. Hoe doe je dat? Daarom volgt de theorie van de predive checks en de s-drills. Dit zijn de controles die je uitvoert voordat je aan een duik begint. Een deel daarvan wordt bij het optuigen van je set gedaan en de rest wordt in het water zelf gecheckt. Zover de theorie, maar nu de praktijk. We begonnen met de sets in orde te brengen. Dit was een heel geknutsel omdat alle losse slangen en attributen vastgezet moeten worden en dicht op het lichaam moeten zitten, maar zo dat je toch alles gemakkelijk bij kunt onderwater. Slangen moesten ook verwisseld worden, kortom een gesleutel en geknutsel. Wel heel leerzaam en bruikbaar. Daarop volgde het leggen van de verschillende lijnen en het gebruik van tekens en handsignalen. Na een korte maar duidelijke uitleg werd dit geoefend in de tuin. De eerste tie-off, second tie-off en daarna nog een aantal andere tie-offs om uiteindelijk op de vaste lijn uit te komen. De eigen lijn wordt hieraan vastgemaakt en de vaste lijn wordt gevolgd totdat er iemand het signaal geeft om terug te keren. De duiker voor de reelman zorgt ervoor dat de lijn strak blijft. Daarna wordt de lijn ingereeld waarbij de duiker voor de reelman de tie-offs losmaakt en ervoor blijft zorgen dat de lijn strak blijft. Die techniek lijkt handig, waar zou ik dat nog meer kunnen gebruiken……?

In de loop van de middag was de eerste confined sessie al gepland in de Saint Sauveur. Na het omkleden en het omhangen van onze sets zijn we te water gegaan en begonnen met de praktijk van de s-drills. Jose heeft deze stap voor stap met ons doorgelopen. Daarna kwamen de s-drills aan de beurt. Allereerst de valve shut-down. Hoe ging dat ook al weer? Eerst de isolator dicht automaat switchen naar back-up en de primary kraan dicht. Daarna de primary kraan weer open, terugswitchen naar de primary regulator en de backup kraan dicht. Backup kraan weer open en de isolator weer open. Hmmmmmmm wat anders zonder al te veel problemen verloopt, viel nu opeens niet mee. Wat te doen? De set toch hoger hangen zodat ik gemakkelijker bij de kranen kon. Na de valve shutdown werd de out of air situatie geoefend. Hierbij geeft de buddy een signaal van out of air en moet de ander direct reageren door de longhose juist aan te geven en zelf over te stappen op de backup automaat die bereikbaar om je nek hangt.

Intussen was een lijn gelegd die gebruikt werd om een aantal standaard IANTD oefeningen te doen. Allereerst was dat de out of air over een afstand van 15 meter waarbij de duiker zonder lucht naar de duiker met lucht zwemt en een duidelijk noodsignaal geeft. De longhose wordt overhandigd en er wordt naar de uitgang gezwommen. De volgende oefening was de out of air over een afstand van 12 meter maar nu blind waarbij beide buddies geen zicht hebben en de lijn volgen totdat ze elkaar tegenkomen. De duiker zonder lucht zoekt op de tast de primary automaat van de andere duiker en neemt deze over. Daarna wordt gekeerd en richting uitgang gezwommen. Als laatste moesten we over een afstand van 20 meter zwemmen zonder duikbril en daarbij de lijn volgen. Dat viel allemaal wel mee.

De duiken die daarop volgden hadden datzelfde patroon maar steeds werden de grenzen weer wat verlegd: eerst met licht daarna zonder licht, eerst met bril daarna zonder, met en zonder blazende automaten, lekkende kranen …... De sets werden op de kant klaargemaakt, zelf goed controleren en in het water aangekomen begonnen we weer met de vaste pre-divechecks: bubble check, primary regulator, backup regulater, inflate, deflate, met de mond opblazen, droogpak, droogpak ontluchten, primary light, backup light 1, backup light 2, computer, bottomtimer en tabel, primary reel, safety reel, cuttingdevice 1, cuttingdevice 2, schrijfleitje, reserve bril en linemarkers. Daarna de out of air oefenen met de longhose en de inmiddels beruchte valve shutdown. Oefenen, oefenen en nog eens oefenen”.

Het voorgaande klinkt allemaal heel heftig en serieus en dat was het ook. Los daarvan hebben we echter heel wat afgelachen. Aanvankelijk moesten onze begeleiders merkbaar wennen aan deze wel heel bijzondere groep maar dat sloeg snel om.